توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤١ - تقسيم حقيقت و مجاز

( للّفظ) المخصوص اعنى ما دل على معنى فى نفسه مقترنا باحد الازمنة الثلاثة ( و الحدث) فانه حقيقة عرفية خاصة اى نحوية فى اللفظ مجاز نحوى فى الحدث‌ ( و دابّة لذوى الاربع و الانسان) فانها حقيقة عرفية عامة فى الاول مجاز عرفى عام فى الثانى.

ترجمه‌

تقسيم حقيقت و مجاز

مصنّف گويد:

و هركدام از ايندو يا لغوى و يا شرعى و يا عرفى خاص و يا عرفى عام مى‌باشند مانند:

اسد كه بمعناى حيوان درنده و مرد شجاع ميباشد و صلوة كه به معناى عبادت و دعاء آمده و فعل كه بمعناى لفظ و حدث مى‌باشد و دابّه كه بمعناى چهارپا و انسان مى‌باشد.

شارح گويد:

ضمير در [منهما] به حقيقت و مجاز راجع است و حاصل آنكه هر كدام از حقيقت و مجاز بر چهار قسم ميباشند:

١- لغوى.

٢- شرعى.

٣- عرفى خاص.

٤- عرفى عام.

مقصود از عرفى خاصّ آنستكه ناقل لفظ متعين و مشخّص باشد همچون نحوى و صرفى و غير ايندو.

و مراد از عرفى عام آنستكه ناقلش متعيّن و مشخّص نباشد.